Schaakvarianten

Op de laatste woensdag van de maand wordt er bij Scepu altijd een schaakvariant gespeeld. De varianten, die al aan de beurt zijn geweest kunt U hieronder terugvinden.

Adviesschaak

Spelers draaien na een aantal zetten het bord om en spelen dan verder met de stelling van de tegenstander.

De beginopstelling

Deze is gelijk aan het gewone schaken.

Doel van het spel

Volgens de gewone regels van het schaken, maar met een onverwachte wending.

De Start

Samen met je tegenstander speel je een van te voren afgesproken zetten. Hierna draai je het bord en speel je verder met de stelling van je tegenstander. Tijdens het eerste gedeelte is het niet toegestaan stukken te slaan van de tegenstander (zou ook niet verstandig zijn), of schaak te zetten. Maar je mag je tegenstander wel een slechte stelling bezorgen!

De Klok

Om het tempo tijdens het eerste gedeelte er een beetje in te houden, is het een goed idee om een klok te gebruiken.


Cilinderschaak

De zijkanten van het bord grenzen aan elkaar. Zo ontstaat er een cilinder. Een gewone schaakpartij heeft aan de zijkanten zijn grenzen. Bij cilinderschaak zijn deze grenzen op een speciale manier verdwenen.

De beginopstelling

De stukken staan op dezelfde plaats als bij het gewone schaken. Alleen is er nog iets met het bord aan de hand.

Wanneer je schaakbord van flexibel materiaal zou zijn gemaakt, dan zou je het rechtop kunnen zetten en er een cilinder van maken. Je krijgt dan een cilinder met de velden aan de buitenkant. De a-lijn zit zodoende aan de h-lijn vast. Hierdoor kun je met je toren horizontaal een rondje lopen. Omdat je op deze cilinder natuurlijk geen schaakstukken kunt plaatsen moet je de cilinder visualiseren. Het bord ligt dus zoals bij normaal schaken plat op tafel.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

Doordat het bord een cilindervorm heeft, kan het witte paard op g1 naar h3 springen en – in een volgende zet – naar onder andere a5 en b4. Het paard kan dus via de rechterzijkant naar de linkerzijkant springen.

cilinderschaak

Nog een voorbeeld:

Wit is hier aan zet. De witte loper op b5 kan nu zelfs naar h3 lopen. Wit moet ook uitkijken voor het zwarte paard op h6, want dit paard valt de loper op b5 aan. Het wordt dus erg goed opletten!

Rokeren

Bij cilinderschaak gelden dezelfde regels als bij gewoon schaken. Wel is de vraag of rokeren nog nut heeft, omdat je nu met je torens rond kunt lopen. Rokeren doe je meestal om je torens met elkaar te verbinden, maar dat zijn ze bij de beginstand al.

Nulzet

Er is wel een beperking: je mag een stuk niet zodanig zetten dat het uiteindelijk op hetzelfde veld terugkomt. Als dit wel mogelijk zou zijn, zou je eigenlijk een zet overslaan. Bij cilinderschaak noemt men een dergelijke foute zet een nulzet. Doordat het bord aan de zijkanten doorloopt heeft het bord geen centrum meer. Dit is, naast het uitrekenen hoe de stukken kunnen doorlopen, behoorlijk ingewikkeld.


Diana Chess

Schaken op een bord van 6 bij 6.

De beginopstelling

dianachess

Het kleinere schaakbord met zes bij zes velden is kenmerkend voor deze variant. De torens staan zoals bij het gewone schaken. Verder ontbreekt de dame en is er maar een paard aanwezig op het bord.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

De stukken lopen zoals bij het gewone schaken. Alleen mogen de pionnen de eerste zet maar een veld vooruit en niet, zoals gewoonlijk twee velden.

Slaan

Ook dit is zoals bij het gewone schaken, met als uitzondering dat er geen `en passant`-slaan mogelijk is.

Promoveren

Pionnen mogen promoveren zodra zij de overkant bereiken. Ze kunnen promoveren tot toren, loper of paard.

Rokeren

Dit is toegestaan.


Fischer Random Chess

De stukken op de eerste rij staan in een willekeurige volgorde.

Bij het gewone schaken staan de stukken bij de start altijd hetzelfde. Dat is op zich best handig omdat dan iedereen schaken op dezelfde manier speelt. Speel je op vakantie tegen iemand in Spanje of in Rusland, dan staan de stukken zoals je gewend bent. Bij Fischer Random schaken (random betekent willekeurig) is dat niet het geval. Vooral in het begin van een gewone partij, de opening, spelen schakers dan ook de openingszetten die ze het beste kennen. Hoe vaker je een opening speelt, hoe beter je erin wordt en hoe minder je hoeft na te denken over de volgende zet. Bobby Fischer, wereldkampioen van 1973 tot 1975, bedacht daarom in 1996 een variant van het schaken. De regels van de zetten zijn gelijk aan het gewone schaken, maar de beginopstelling is ieder keer weer anders.

De beginopstelling

De pionnen staan zoals gewoonlijk, op de tweede en zevende rij, maar de stukken staan bij elke partij op een andere plek. De stukken staan altijd net weer iets anders. Maar zoals bij het gewone schaken staan dezelfde stukken tegenover elkaar. Hoe zet je de stukken dan neer? Er zijn een paar regels, waar je je aan moet houden:

  • ·De koning staat tussen de torens,
  • ·Een lopen staat op een wit veld en een loper staat op een zwart veld.

Er zijn verschillende manieren om te bepalen waar een stuk in de beginopstelling wordt neergezet:

  • ·Met een normale dobbelsteen,
  • ·Door om de beurt een stuk te plaatsen.

We kiezen deze keer voor het om de beurt plaatsen van een stuk. Als het eerste witte stuk is geplaatst, dan plaatst zwart hetzelfde stuk er tegenover. Hierna is zwart uiteraard aan de beurt om een stuk te plaatsen enz.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Rokeren

Het rokeren gebeurt op dezelfde manier als bij het gewone schaken. De stukken komen dan ook op dezelfde positie terecht als bij het gewone schaken. Voor wit is dit Kc1 – Td1 of Kg1 – Tf1. Voor zwart is dit Kg8 – Tf8 of Kc8 – Td8. Soms staat de koning of de toren al op de uiteindelijke positie na rokade. Dan wordt het stuk niet verplaatst. Ervaren schakers vinden het Fischer Random Chess een bijzondere nieuwe schaakervaring. Het daagt je uit om opnieuw over openingen na te gaan denken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel grootmeesters Fischer Random Chess bij trainingen gebruiken om op een nieuwe manier te moeten denken. Nog een leuke bijkomstigheid is dat een ervaren schaker tegen een beginner beiden vanuit een onbekende positie starten. Het wijzigen van de basisopstelling geeft bij sommige schaakvarianten ook een geheel nieuw spel!.


Legan Chess

Het bord 45 graden draaien en dan schaken vanuit de punt van het bord.

De beginopstelling

Bij deze schaakvariant slaan de stukken geheel anders dan bij het gewone schaken. Als je alle stukken hebt opgezet, kun je het bord eventueel 45 graden draaien. De opstelling ziet er als volgt uit.

leganchess

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken. De meeste schaakregels zijn hetzelfde, maar door de ongewone opstelling zijn er een paar uitzonderingen.

Slaan

Alle stukken lopen en slaan zoals ze altijd doen. Alleen de pionnen vormen een uitzondering. De pionnen lopen diagonaal. Zo loopt de witte pion van d1 naar a4 en de zwarte pion van d7 richting h3. De pionnen slaan horizontaal of verticaal. De witte pion op e4 kan een pion slaan, die op d4 of e5 staat. En passant slaan is niet mogelijk.

Rokeren

Vanwege de bijzondere stelling is rokeren niet mogelijk. De koning staat ook al erg veilig in een hoekje.

Promoveren

Pionnen promoveren alleen op bepaalde velden. Voor wit zijn dit de velden a5, a6, a8, b8, c8 en d8. Zwart promoveertop de tegenoverliggende velden e1, f1, g1, h1, h2, h3 en h4.


Los Alamos Chess

Schaken op een bord van 6 bij 6 velden.

De beginopstelling

Kenmerkend voor deze variant is het kleinere schaakbord met zes bij zes velden.

De beginopstelling is bijna gelijk aan het gewone schaken, de lopers ontbreken echter.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

Ook al is de ruimte beperkt, de stukken lopen zoals bij het gewone schaken. Alleen mogen de pionnen de eerste zet maar een veld vooruit en niet zoals gewoonlijk, twee velden.

Slaan

Ook dit is zoals bij het gewone schaken, met als uitzondering dat er geen ‘en passant’ slaan mogelijk is.

Promoveren

Pionnen promoveren zodra zij de overkant bereiken. Maar omdat de lopers niet in het spel voorkomen, mogen de pionnen niet tot lopers promoveren.

Rokeren

Rokeren is niet toegestaan.

Geschiedenis

Los Alamos Chess is vernoemd naar het laboratorium waar deze versie is bedacht: Los Alamos National Laboratory in New Mexico in de Verenigde Staten. Daar werkten de Amerikanen in het geheim aan de ontwikkeling van nucleaire wapens. Hier werd in 1956 voor de grote computer MANIAC een schaakprogramma bedacht. Omdat deze computer nog niet zoveel rekencapaciteit had, werd het schaakbord verkleind tot zes bij zes velden. Los Alamos Chess was het eerste compuiterprogramma dat een mens versloeg met het schaken.


Marseilleschaak

Beide spelers doen elk twee zetten per beurt. Wit begint eenmalig met een zet.

De beginopstelling

Deze is gelijk aan het gewone schaken.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

Wit start met een zet. Daarna spelen beide spelers altijd elk twee zetten achter elkaar.

Je mag een stuk zo zetten dat het op hetzelfde veld terugkomt. Een dergelijke zet heet een nulzet. Wel moet je deze zetten zelf uitvoeren op het bord. Je mag dus niet achterover leunen en zeggen dat je een nulzet hebt gedaan.

Vroeger speelde men Marseilleschaak waarbij wit de eerste keer twee zetten deed. Maar omdat wit hiermee teveel voordeel kreeg is deze regel gewijzigd.

Schaak

Wanneer je tijdens de eerste zet iemand schaak zet, gaat je tweede zet voorbij.

Je mag jezelf niet schaak zetten. Ook niet in de eerste zet.

Wanneer je schaak staat moet je dit in de eerste zet ongedaan maken.

Rokeren

Rokeren geldt als een zet van een beurt.

Pat

Pat kan zowel in de eerste zet als in de tweede zet voorkomen. Pat levert net als bij het gewone schaken remise op.

En passant

En passant slaan kan zowel in de eerste als de tweede zet.

Klok

Speel je met de klok, druk deze dan na de tweede zet in. Dat is wel even opletten als je gewend bent om gewone partijen met een klok te spelen.

Deze variant van het schaken is ontstaan rond 1925 en dankt zijn naam aan de plaats waar het destijds is bedacht, namelijk Marseille.


Patrouilleschaak

Je mag pas met een stuk slaan als dit stuk zelf gedekt staat.

De beginopstelling

Deze is gelijk aan het gewone schaken.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Slaan

Bij Patrouilleschaak mag je pas met een stuk slaan als het stuk waarmee je wilt slaan zelf gedekt staat.

Schaak

Ook hier geldt dezelfde regel als bij het slaan; het stuk waarmee je schaak zet moet verdedigd staan.


Pionnen mogen ook achteruit

De pionnen mogen ook achteruit lopen en slaan.

De beginopstelling

Deze is gelijk aan het gewone schaken.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

De pionnen hebben de luxe om zowel vooruit als achteruit te lopen. De enige beperking is dat ze niet verder terug mogen als waar ze begonnen zijn. De witte pionnen mogen dus niet naar de eerste rij, de zwarte pionnen niet naar de achtste rij. Bij de eerste zet mag de pion nog steeds kiezen: een stap naar voren of twee. Maar een stap naar achteren mag niet, want dan zou de pion op de eerste rij terecht komen.

Slaan

Naast het gewone diagonale slaan vooruit, mag een pion nu ook achteruit diagonaal slaan. Maar ook hier geldt dezelfde regel als bij het zetten. Wit mag geen stukken slaan, die op de eerste rij staan en zwart mag geen stukken slaan, die op de achtste rij staan.


Spookschaak

Onverdedigde stukken mogen van het bord worden genomen.

De beginopstelling

Deze is gelijk aan het gewone schaken.

Doel van het spel

Dit is gelijk aan het gewone schaken.

Zetten

Wanneer je een stuk verplaatst, moet je er erg op letten of je stuk na de zet nog verdedigd wordt door een ander stuk. Is dit niet het geval, dan mag de tegenstander jouw stuk van het bord verwijderen (spoken). Het verwijderen geldt als een zet. Je kunt in dat geval kiezen: of je verwijdert het ongedekte stuk, of je doet een normale zet. Staat een stuk nog in de beginopstelling? Dan mag dit stuk niet gespookt worden. Het spelen van deze variant is een goede oefening om te leren verdedigen.


end faq

PrintEmail